ΦΑΝΗΣ ΠΑΠΠΑΣ (1937-2019) Ένας Randonneur πριν τους Randonneurs

 

Τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, προφανώς και παλιότερα, η έννοια του randonneur στην Ελλάδα απλώς δεν υπήρχε. Εμφανίστηκε πολύ αργότερα, πριν περίπου είκοσι χρόνια, όταν δειλά δειλά ξεκίνησαν στη χώρα μας τα πρώτα brevets και η ποδηλατική κοινότητα άρχισε να οργανώνεται καλύτερα, να συμμετέχει σε αυτά και η ποδηλασία μεγάλων αποστάσεων ξεκίνησε να αποκτά ολοένα και περισσότερους φίλους.

Πέραν των παραπάνω, θα μπορούσε να πει κανείς ότι, στην αντίληψη της ελληνικής κοινωνίας εκείνα τα χρόνια, οι περισσότεροι θεωρούσαν το ποδήλατο απλώς και μόνο ένα παιδικό παιχνίδι, κάτι που είχε να κάνει με την παιδική ή εφηβική ηλικία. Τα παιδιά είχαν ποδήλατο, με την ενηλικίωση έπαιρναν μηχανάκι ή μοτοσυκλέτα και μόλις μεγάλωναν λίγο ακόμα αγόραζαν αυτοκίνητο. Κάπως έτσι ήταν η «σειρά». Εξαιρέσεις υπήρχαν, ιδίως στις μεγάλες πόλεις, όπου έβλεπε κανείς και πολλούς ενήλικες να κάνουν την απογευματινή τους βόλτα ενώ αναφέρονται, τέλος, και περιοχές όπου αυτό ήταν αρκετά σημαντικό μέρος της καθημερινότητας (φημισμένο για τα χιλιάδες ποδήλατα στους δρόμους του στάθηκε εκείνα τα χρόνια το Μεσολόγγι). Κατά γενική ομολογία, ωστόσο, το ποδήλατο ήταν κάτι που, κυρίως, απευθυνόταν σε παιδιά.

Ειδικότερα, στην ελληνική επαρχία και κυρίως στα χωριά της εποχής εκείνης, ενήλικας με ποδήλατο ήταν θέαμα κάτι παραπάνω από σπάνιο. Αν τώρα μιλήσουμε και για ποδήλατο – κούρσα, αγωνιστικού στυλ, με τον αναβάτη να φοράει κράνος, τότε πλέον μιλάμε για κάτι κυριολεκτικά πρωτόγνωρο. Οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι ήταν οι μισοί σε σχέση με τη σημερινή εποχή, τα ποδηλατάδικα σπάνιζαν ακόμα και στις μεγάλες πόλεις και, σίγουρα, ο αναβάτης δεν μπορούσε να προμηθευτεί εξοπλισμό και εργαλεία σε χρόνο μηδέν, όπως σήμερα, απλώς και μόνο ηλεκτρονικά με ένα κλικ.

Ο Φάνης Παππάς γεννήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1930 στον Βουτσαρά, ένα χωριό τριάντα χιλιόμετρα έξω από τα Γιάννενα, και ξενιτεύτηκε νωρίς κι αυτός όπως και τόσοι άλλοι εκείνη την εποχή στην Αθήνα για ένα καλύτερο μέλλον. Εκεί όργωσε κυριολεκτικά ολόκληρη την Αττική με το ποδήλατο που ήταν και η μεγάλη του αγάπη. Αυτοκίνητο δεν απέκτησε ποτέ. Όλες του οι μετακινήσεις γίνονταν με το ποδήλατο. Στις μακρινές περιπλανήσεις του στην Αττική συνήθιζε να ποδηλατεί παραλιακά κάνοντας τον γύρο του Σουνίου χορταίνοντας, αυτός ο βουνίσιος, τη θέα της θάλασσας και την ομορφιά του δειλινού πλάι στο Αιγαίο. Κάμποσες φορές πέρασε τον Ισθμό και έφτασε μέχρι την Κόρινθο επιστρέφοντας πάλι πίσω στην Αθήνα σε ένα brevet πριν τα brevets. Όταν τα καλοκαίρια επισκεπτόταν το χωριό του ανεβοκατέβαινε τους δασωμένους λόφους πάνω στους δυο τροχούς και έκανε πράξη αυτό που λέμε ότι «ο ποδηλάτης είναι κομμάτι της ίδιας της φύσης και, πάνω απ’ όλα, μια χαρούμενη ύπαρξη». Γιατί, πράγματι, ήταν μια χαρούμενη ύπαρξη ο κυρ Φάνης.

Αγαπητός σε όλους, πρόσχαρος και ακούραστος στο πετάλι, ένας πρώιμος σκαπανέας της ποδηλασίας μεγάλων αποστάσεων που άφησε άφωνους πολλούς με την απόφασή του κάποτε να ξεκινήσει από την Αθήνα για να φτάσει στον Βουτσαρά σε ένα ταξίδι σχεδόν πεντακοσίων χιλιομέτρων πάνω στις δύο ρόδες του Peugeot του. Ήταν τότε 70 ετών! Ασχέτως που τελικά δεν το κατόρθωσε (βρέθηκε σε μέρα καύσωνα και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την προσπάθεια), η απόφαση και μόνο έδειξε τον χαρακτήρα αυτού του ανθρώπου. Σε μια εποχή που η έννοια της πλοήγησης περιοριζόταν μόνο σε χάρτες – τόμους και στο να ρωτάς όποιον έβρισκες μπροστά σου «αυτός ο δρόμος πού πάει;», ο Ηπειρώτης εκείνος ποδηλάτης τόλμησε να ξεκινήσει κάτι που για όλους ήταν αδιανόητο. Σήμερα, πολλοί είναι οι randonneurs που θα έπαιρναν μια ανάλογη απόφαση. Εκείνα τα χρόνια και σε τέτοια ηλικία, όμως;

Ο κύριος Φάνης έκλεισε τα μάτια του για πάντα, πλήρης ημερών, το 2019. Μια ρομαντική ψυχή με χαρακτήρα μαχητή, με διάθεση και πάθος και αγάπη για τη ζωή και το ποδήλατο. Τουλάχιστον για τα δεδομένα της Ηπείρου η περίπτωσή του είναι μοναδική. Ειδικά όταν μιλάμε για εκείνους τους καιρούς που η έννοια «ποδηλασία μεγάλων αποστάσεων» έμοιαζε με κάτι κυριολεκτικά υπερβατικό.

Οι συγχωριανοί του θυμούνται και διηγούνται ακόμα ιστορίες γι’ αυτόν και το ποδήλατό του. Στη μνήμη τους έχουν ακόμα τη χαρούμενη φιγούρα του με το χαρακτηριστικό μουστάκι, το κράνος μονίμως στο κεφάλι, να πεταλάρει γελώντας σαν παιδί πάνω στο πράσινο Peugeot του στους δρόμους όλης αυτής της μεγάλης περιοχής που αποτελούσε τότε τον Δήμο Μολοσσών.

Την Κυριακή 11 Μάϊου 2025, ποδηλάτες από όλη την Ελλάδα θα βρεθούν στον Βουτσαρά για να πάρουν μέρος στο brevet των 200 χιλιομέτρων που είναι αφιερωμένο στη μνήμη του κυρίου Φάνη Παππά που, χωρίς να το ξέρει, έγραψε τη δική του ιστορία. Με αφετηρία και εκκίνηση το αγαπημένο του χωριό, λίγο παραδίπλα από το σπίτι του, θα ποδηλατήσουμε στα όρια των νομών Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας περνώντας από τους ίδιους δρόμους που αυτός ο πρωτοπόρος γύριζε πριν από δεκαετίες με το κουρσάκι του. Πού να το φανταζόταν ο αγνός εκείνος άνθρωπος ότι θα ερχόταν μία μέρα που οι διαδρομές που έκανε τότε θα ενώνονταν σε μια μεγάλη διοργάνωση που θα έπαιρναν μέρος δεκάδες ποδηλάτες. Όπως και να ‘χει εμείς θα είμαστε εκεί να ποδηλατήσουμε και, ποιος ξέρει, ίσως η ευγενική ψυχή του να φτεροκοπάει παραδίπλα και να βλέπει με καμάρι τους σύγχρονους randonneurs.

Κυριακή 11 Μαΐου 2025, λοιπόν!

Brevet Βουτσαρά «Φάνης Παππάς» 200 χλμ.

Σας περιμένουμε!

(Ευχαριστούμε θερμά την οικογένεια του κυρίου Φάνη για τις πληροφορίες που μας έδωσε για τη ζωή του και το φωτογραφικό υλικό σχετικά με αυτόν).